ઓહ બાપ રે… આવી રહ્યું છે સૌથી મોટુ ડીઝલ સંકટ, બધા મશીનો બંધ થઈ જશે, લોકો ઠંડીથી જામી જશે અને….

વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા માટે ડીઝલને સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઈંધણ માનવામાં આવે છે. તેના પર ટ્રક, બસ, જહાજ અને ટ્રેનો દોડે છે. બાંધકામ, ઉત્પાદન અને ખેતી માટે વપરાતી મશીનો પણ ડીઝલ પર ચાલે છે. તેનો ઉપયોગ યુરોપ અને અમેરિકામાં ઘરોને ગરમ રાખવા માટે પણ થાય છે. નેચરલ ગેસના ભાવમાં વધારા બાદ કેટલીક જગ્યાએ ડીઝલનો ઉપયોગ પાવર જનરેટ કરવા માટે પણ થઈ રહ્યો છે. પરંતુ આગામી થોડા દિવસોમાં દુનિયાના દરેક ભાગમાં ડીઝલની અછત સર્જાવાની છે. આ બધું એવા સમયે થઈ રહ્યું છે જ્યારે વિશ્વના તમામ ઊર્જા બજાર પુરવઠાની સમસ્યાનો સામનો કરી રહ્યા છે.

તેના કારણે મોંઘવારીની સ્થિતિ વણસી છે અને વિકાસ પર ખરાબ અસર પડી છે. બ્લૂમબર્ગના રિપોર્ટ અનુસાર ડીઝલની કિંમતમાં વધારો થવાથી લોકોનું જીવન મુશ્કેલ બની શકે છે. એકલા અમેરિકામાં ડીઝલની કિંમતમાં વધારો થવાથી અર્થતંત્રને $100 બિલિયનનું નુકસાન થઈ શકે છે. યુ.એસ.માં ડીઝલ અને હીટિંગ ઓઈલનો ભંડાર ચાર દાયકામાં સૌથી નીચા સ્તરે છે. યુરોપમાં પણ એવું જ છે. રશિયાથી પુરવઠાને અસર થવાને કારણે યુરોપની હાલત ખરાબ છે.

વૈશ્વિક નિકાસ બજારોમાં સ્થિતિ એટલી તંગ બની ગઈ છે કે પાકિસ્તાન જેવા ગરીબ દેશોનો પુરવઠો બંધ થઈ ગયો છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ અત્યાર સુધીની સૌથી મોટી ડીઝલ સંકટ છે. યુએસ સ્પોટ માર્કેટમાં આ વર્ષે ડીઝલના ભાવમાં 50 ટકાનો વધારો થયો છે. નવેમ્બરની શરૂઆતમાં તેની કિંમત $4.90 પ્રતિ ગેલન પર પહોંચી હતી, જે એક વર્ષ પહેલાની કિંમત કરતાં બમણી હતી. યુરોપમાં ડીઝલ વાયદાની કિંમત બ્રેન્ટ કરતાં $40 પ્રતિ બેરલ વધારે છે. ડિસેમ્બર ન્યુયોર્ક ડીઝલ વાયદા જાન્યુઆરી કરતા 12 સેન્ટ વધુ છે.

ગયા વર્ષે આ વખતે પ્રીમિયમ એક ટકા કરતાં ઓછું હતું. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ડીઝલની અછતને કારણે વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા પર ખરાબ અસર પડી રહી છે. વિશ્વભરમાં રિફાઇનિંગ ક્ષમતામાં ઘણી સમસ્યાઓ છે. ક્રૂડ ઓઈલનો પુરવઠો પહેલેથી જ ખૂબ જ ચુસ્ત છે. સૌથી મોટી સમસ્યા કાચા તેલમાંથી ડીઝલ અને પેટ્રોલ બનાવવાની છે. આનું કારણ એ છે કે રોગચાળાને કારણે માંગ પર અસરને કારણે ઘણા રિફાઇનર્સે તેમના ઘણા પ્લાન્ટ બંધ કરી દીધા હતા. જેના કારણે આ ક્ષેત્રમાં રોકાણ પર પણ અસર પડી હતી.

2020થી યુએસમાં રિફાઇનિંગ ક્ષમતામાં દરરોજ 10 લાખથી વધુ બેરલનો ઘટાડો થયો છે. યુરોપમાં શિપિંગ વિક્ષેપ અને મજૂર હડતાલને કારણે રિફાઇનરી ઉત્પાદનને અસર થઈ હતી. રશિયા તરફથી પુરવઠાને કારણે યુરોપની સ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ. આજે યુરોપને વિશ્વના અન્ય દેશોમાંથી ડીઝલ આયાત કરવું પડે છે. તેનો ફાયદો ચીન અને ભારત જેવા દેશોને મળી રહ્યો છે. આ વર્ષના અંત સુધીમાં ચીનમાંથી તેલની નિકાસ 1.2 મિલિયન બેરલ સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે.

રોકડની તંગીનો સામનો કરી રહેલા શ્રીલંકા માટે મોંઘું તેલ ખરીદવું સરળ નથી. ગ્રાહકોને રાહત આપવા માટે થાઈલેન્ડે ડીઝલ પર ટેક્સમાં ઘટાડો કર્યો છે. વિયેતનામ પણ સપ્લાય વધારવા માટે પગલાં લઈ રહ્યું છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે ડીઝલની કટોકટી દૂર કરવા માટે રિફાઇનિંગ ક્ષમતા વધારવાની જરૂર છે.

Translate »