જ્યાં શ્રી કૃષ્ણ સ્વયં ભક્તને મળવા આવ્યા, ત્યાંનું પ્રાચીન મંદિર જોઈને આંખોને ઠંડક મળશે, મેળો પણ ભરાય, જાણો વિશેષ મહત્વ

આજે દેવઉઠી અગિયારસનું વ્રત રાખવામાં આવે છે. માન્યતા અનુસાર આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ ઊંઘમાંથી જાગી જાય છે. આ તહેવાર દેશભરમાં ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે. આ પ્રસંગે મહારાષ્ટ્રના પંઢરપુરમાં મેળાનું આયોજન કરવામાં આવે છે અને એક યાત્રા પણ કાઢવામાં આવે છે. અહીં ભગવાન શ્રી કૃષ્ણના એક વડીલ છે. અહીં શ્રી કૃષ્ણને વિઠ્ઠલ (વિઠ્ઠલ રુક્મિણી મંદિર) કહેવામાં આવે છે. આ અવસરે ભગવાન વિઠ્ઠલ અને દેવી રૂકમણીની મહાપૂજા જોવા માટે લાખો લોકો ઉમટી પડે છે.

કહેવાય છે કે પંઢરપુરની યાત્રાનું આયોજન છેલ્લા 800 વર્ષથી સતત કરવામાં આવે છે. અહીં વારકરી સંપ્રદાયના લોકો દર્શન કરવા આવે છે. વારકરી સંપ્રદાયના લોકો ભગવાન કૃષ્ણને વિઠ્ઠલ કહે છે અને તેમના પરમ ભક્તો છે. વારીનો અર્થ થાય છે મુસાફરી કરવી અથવા ગોળ ગોળ ફરવું. તેઓ તેમના પહેરવેશથી પણ ઓળખાય છે. તેમના ખભા પર ભગવા રંગનો ધ્વજ છે. ગળામાં તુલસીની માળા હોય છે અને તેઓ ગળા, છાતી, બંને હાથ, કાન અને પેટ પર ચંદન લગાવે છે.

પંઢરપુરમાં સ્થિત ભગવાન શ્રી કૃષ્ણનું આ મંદિર ઘણું પ્રાચીન છે. ભીમા નદી તેના કાંઠે વહે છે. મંદિર પરિસરમાં જ ભક્ત ચોખામેળા અને સંત નામદેવની સમાધિ પણ છે. એવું કહેવાય છે કે વિજયનગર સામ્રાજ્યના રાજા કૃષ્ણદેવ ભગવાન વિઠ્ઠલની મૂર્તિને તેમના રાજ્યમાં લઈ ગયા હતા પરંતુ બાદમાં એક મહારાષ્ટ્રીયન ભક્તે તેને ફરીથી લાવીને પુનઃસ્થાપિત કરી.

સંત પુંડલિક સાથે સંબંધિત વાતો:

છઠ્ઠી સદીમાં એક પ્રખ્યાત સંત હતા, તેમનું નામ પુંડલિક હતું. તેઓ ભગવાન કૃષ્ણના તેમજ તેમના માતા-પિતાના પરમ ભક્ત હતા. એવું માનવામાં આવે છે કે એકવાર ભગવાન કૃષ્ણ સ્વયં તેમને મળવા આવ્યા હતા. તે સમયે મહાત્મા પુંડલિક તેમના પિતાના પગ દબાવી રહ્યા હતા.શ્રી કૃષ્ણે તેમને ઘરની બહારથી કહ્યું કે પુંડલિક, અમે તમારું આતિથ્ય લેવા આવ્યા છીએ‘. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ પોતાના બંને હાથ કમર પર રાખીને ઉભા થયા.

ભગવાન શ્રી કૃષ્ણનું આ સ્વરૂપ વિઠ્ઠલ કહેવાતું. શ્રી કૃષ્ણ કાયમ માટે મૂર્તિના સમાન સ્વરૂપમાં સ્થાપિત થયા. તે જ મૂર્તિ આજે પણ મંદિરમાં સ્થાપિત છે. આ મંદિર પાસે ભક્તરાજ પુંડલિકનું સ્મારક પણ બનેલું છે. અહીં વર્ષમાં બે વાર મેળો ભરાય છે – દેવુઉઠી અગિયારસ અને દેવશયની એકાદશી પર.

પંઢરપુર જવા માટે સૌથી નજીકનું રેલ્વે સ્ટેશન કુર્દુવાડી છે જે દેશની મુખ્ય રેલવે લાઈનો સાથે જોડાયેલ છે. અહીં આવીને સરળતાથી પંઢરપુર પહોંચી શકાય છે. પંઢરપુર મહારાષ્ટ્રના તમામ શહેરો સાથે સીધું રોડ દ્વારા જોડાયેલ છે. ઉત્તર કર્ણાટક અને ઉત્તર-પશ્ચિમ આંધ્રપ્રદેશથી પણ દરરોજ બસો દોડે છે. પંઢરપુરનું સૌથી નજીકનું એરપોર્ટ પૂણે છે જે અહીંથી લગભગ 245 કિલોમીટરના અંતરે છે. અહીંથી પંઢરપુર જવા માટે સાધન સરળતાથી મળી રહે છે.

Translate »