દેશની મુખ્ય ખાનગી બેંકો અને ટેલિકોમ કંપનીઓ હવે વન-ટાઇમ પાસવર્ડ (OTP) સિસ્ટમને તબક્કાવાર રીતે બંધ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. તેના સ્થાને, બંને ક્ષેત્રો ‘સાઇલન્ટ ઓથેન્ટિકેશન મિકેનિઝમ’ પર સહયોગ કરી રહ્યા છે. આમાં એક પ્રકારનું બેકગ્રાઉન્ડ ચેક શામેલ છે જે ખાતરી કરવા માટે રચાયેલ છે કે તમારી બેંકિંગ એપ્લિકેશન સાથે લિંક કરેલ મોબાઇલ નંબર હાલમાં તમારા ફોનમાં દાખલ કરેલા સિમ કાર્ડ સાથે સંકળાયેલા નંબર સાથે મેળ ખાય છે.
જો આ ચકાસણી પ્રક્રિયા દરમિયાન કોઈ વિસંગતતા જોવા મળે છે, તો વ્યવહારને તાત્કાલિક શંકાસ્પદ તરીકે ચિહ્નિત કરવામાં આવશે અથવા રીઅલ-ટાઇમમાં અવરોધિત કરવામાં આવશે. નોંધનીય છે કે, ગ્રાહકોને આવું થાય તે માટે કોઈ પગલાં લેવાની જરૂર રહેશે નહીં. આ ટેકનોલોજી ‘eSIM’ સાથે પણ સુસંગત રહેશે. ‘SIM ક્લોનિંગ’ અને ગેરકાયદેસર ‘eSIM સ્વેપિંગ’ (SIM કાર્ડ બદલવા) દ્વારા થતી છેતરપિંડીને દૂર કરવા માટે સુરક્ષાનું આ વધારાનું સ્તર રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. છેતરપિંડી કરનારાઓ વારંવાર OTP ચોરી કરવા માટે આ જ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરે છે.
સુરક્ષાની નવી પદ્ધતિ
સાયલન્ટ ઓથેન્ટિકેશન:બેંકો હવે તમારા ફોનમાં સક્રિય સિમ કાર્ડ રજિસ્ટર્ડ નંબર સાથે મેળ ખાય છે કે નહીં તે ચકાસવા માટે પૃષ્ઠભૂમિ તપાસ કરશે.
સિમ ક્લોનિંગને કર્બ કરવું: આ નવી ટેકનોલોજી સિમ ક્લોનિંગ અને eSIM મેનીપ્યુલેશન દ્વારા થતી છેતરપિંડી પર રોક લગાવશે.
મોબાઇલ નેટવર્ક્સ એલર્ટ આપશે
એક્સિસ બેંકના ગ્રુપ એક્ઝિક્યુટિવ (ડિજિટલ બિઝનેસ) સમીર શેટ્ટીએ *ધ ઇકોનોમિક ટાઇમ્સને* જણાવ્યું હતું કે તેઓ ટેલિકોમ કંપનીઓ સાથે મળીને ‘સાયલન્ટ ઓથેન્ટિકેશન’ના બહુવિધ ટ્રાયલ કરી રહ્યા છે – એક પ્રક્રિયા જેમાં ગ્રાહક પાસેથી કોઈ ઇનપુટની જરૂર નથી. તેમણે સમજાવ્યું કે જો કોઈ વપરાશકર્તા બેંકિંગ એપ્લિકેશનમાં લોગ ઇન કરે છે પરંતુ હાલમાં ઉપયોગમાં લેવાતો મોબાઇલ નંબર રજિસ્ટર્ડ નંબર સાથે મેળ ખાતો નથી, તો મોબાઇલ નેટવર્ક બેંકને આ વિસંગતતાનો સંકેત આપે છે. આનાથી તેઓ ગ્રાહકને કોઈ અસુવિધા પહોંચાડ્યા વિના સંભવિત છેતરપિંડી શોધી શકે છે.
વધારાની યોજનાઓ ચાલી રહી છે
ટેલિકોમ કંપનીઓ હાલમાં પ્રમાણભૂત SMS ને બદલે તેમની પોતાની માલિકીની એપ્લિકેશનો દ્વારા સીધા OTP મોકલવાનું પણ વિચારી રહી છે. આનું કારણ એ છે કે SMS દ્વારા પ્રાપ્ત OTP હેક કરવા સરળ છે. આ બધું રિઝર્વ બેંકના નિર્દેશ અનુસાર થઈ રહ્યું છે જેમાં 1 એપ્રિલથી શરૂ થતા તમામ ડિજિટલ વ્યવહારો માટે દ્વિ-પરિબળ પ્રમાણીકરણ ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે.