India News: બિહાર-ઝારખંડથી લઈને ભારતના ઘણા ભાગોમાં હવે આકરી ગરમીનો સમયગાળો શરૂ થઈ ગયો છે. ઘણા રાજ્યોમાં ગરમી એટલી તીવ્ર છે કે લોકો માટે જીવવું મુશ્કેલ બની ગયું છે. એપ્રિલમાં જ ગરમીની લહેર ઘણા રાજ્યોમાં તબાહી મચાવી રહી છે અને તાપમાન 45ને પાર કરી ગયું છે. રવિવારે પણ દેશના ઘણા ભાગોમાં આકરી ગરમી પડી હતી અને તાપમાન સામાન્ય કરતા 4 થી 6 ડિગ્રી વધુ નોંધાયું હતું. IMD એટલે કે ભારતીય હવામાન વિભાગ અનુસાર, ઓડિશા અને રાયલસીમા, પશ્ચિમ બંગાળ, ઝારખંડ, વિદર્ભ, છત્તીસગઢ, મધ્યપ્રદેશ, તેલંગાણા અને આંધ્રપ્રદેશના કેટલાક ભાગોમાં મહત્તમ તાપમાન 42 થી 45 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વચ્ચે નોંધાયું હતું.
IMDએ જણાવ્યું કે બિહાર, મધ્યપ્રદેશ, તમિલનાડુ, પુડુચેરી અને ઉત્તર પ્રદેશના કેટલાક ભાગોમાં મહત્તમ તાપમાન 40 થી 42 ડિગ્રી સેલ્સિયસની વચ્ચે રહ્યું. હવામાન વિભાગે જણાવ્યું હતું કે બંગાળ, બિહાર, ઝારખંડ અને ઓડિશાના ઘણા ભાગોમાં અને પેટા-હિમાલયન પશ્ચિમ બંગાળ, સિક્કિમ, આંધ્ર પ્રદેશ, તમિલનાડુ, પુડુચેરી અને કરાઈકલ, છત્તીસગઢ, મધ્ય પ્રદેશમાં મહત્તમ તાપમાન સામાન્ય કરતાં ચારથી છ ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધારે હતું. વિદર્ભ અને તેલંગાણાના કેટલાક ભાગોમાં તાપમાન સામાન્ય કરતા બેથી ચાર ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધુ નોંધાયું હતું.
હવામાન વિભાગે કહ્યું કે આ મહિનામાં ગરમીનું આ બીજું મોજું છે. પ્રથમ તબક્કામાં ઓડિશા, ઝારખંડ, પશ્ચિમ બંગાળ, તેલંગાણા, આંધ્રપ્રદેશ, તમિલનાડુ અને ગુજરાતના કેટલાક ભાગોમાં ભારે ગરમી પડી હતી. હવામાન વિભાગે અગાઉ અલ નીનોની નબળી સ્થિતિ વચ્ચે એપ્રિલ-જૂન સમયગાળા દરમિયાન ભારે ગરમીની ચેતવણી આપી હતી. આ સમયે દેશમાં લોકસભાની ચૂંટણી માટે પણ મતદાન થઈ રહ્યું છે. સાત તબક્કામાં ચૂંટણી યોજાઈ રહી છે. ચૂંટણીના પ્રથમ તબક્કા માટે 19 એપ્રિલે મતદાન થયું હતું.
હવામાન કચેરીએ જણાવ્યું છે કે એપ્રિલમાં દેશના વિવિધ ભાગોમાં ચારથી આઠ દિવસ સુધી હીટ વેવ રહેવાની શક્યતા છે, જ્યારે સામાન્ય રીતે એકથી ત્રણ દિવસ હીટ વેવના દિવસો હોય છે. સામાન્ય ચારથી આઠ દિવસની સરખામણીએ સમગ્ર એપ્રિલ-જૂન સમયગાળામાં ગરમીનું મોજું 10 થી 20 દિવસ સુધી રહેવાની ધારણા છે. જે વિસ્તારોમાં મોટી સંખ્યામાં હીટ વેવ દિવસો જોવાની આગાહી કરવામાં આવી છે તેમાં મધ્યપ્રદેશ, ગુજરાત, ઓડિશા, આંધ્રપ્રદેશ, મધ્ય મહારાષ્ટ્ર, વિદર્ભ, મરાઠવાડા, બિહાર અને ઝારખંડનો સમાવેશ થાય છે. કેટલાક સ્થળોએ ગરમીની લહેર 20 દિવસથી વધુ ચાલી શકે છે. IMD સહિત વૈશ્વિક હવામાન એજન્સીઓ પણ વર્ષના અંત સુધીમાં લા નીનાની સ્થિતિની અપેક્ષા રાખી રહી છે.
હવે સવાલ એ થાય છે કે દેશમાં અત્યારે આટલી ગરમી કેમ છે? દેશમાં ભલે અલ નીનોની સ્થિતિ નબળી પડી રહી હોય, પરંતુ તેની અસર હજુ પણ છે. આ જ કારણ છે કે દેશના ઘણા ભાગોમાં હજુ પણ ગરમી છે. આટલું જ નહીં, હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, સૂકા પશ્ચિમી પવનો તેમજ મજબૂત સોલાર આઇસોલેશનને કારણે નીચલા સ્તરે ભારે ગરમી પડી રહી છે. સાદી ભાષામાં કહીએ તો અલ નીનો એ અસર છે જેના કારણે તાપમાન વધે છે. હવામાનશાસ્ત્રીઓના મતે જ્યારે મધ્ય અને પૂર્વ પેસિફિક મહાસાગરનું તાપમાન સામાન્ય કરતા વધારે થઈ જાય છે ત્યારે અલ નીનોની અસર જોવા મળે છે.
તે જ સમયે, ભારતીય હવામાનશાસ્ત્રી મહેશ પહેલવત કહે છે કે ઘણા રાજ્યોમાં ભારે ગરમીના ઘણા કારણો છે. સૌપ્રથમ, ઉત્તર-પશ્ચિમના ગરમ પવનો ફૂંકાઈ રહ્યા છે અને હવામાન સંપૂર્ણપણે શુષ્ક રહે છે. આટલું જ નહીં, પ્રથમ તો કાર્બન ડાયોક્સાઈડ એટલે કે પ્રદૂષણ ખૂબ વધી રહ્યું છે, બીજું ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને ત્રીજું વૃક્ષો અને છોડ ઝડપથી કાપવામાં આવી રહ્યા છે અને મોટી ઇમારતો બનાવવામાં આવી રહી છે. આ બધાને કારણે હવામાનમાં સતત બદલાવ જોવા મળી રહ્યો છે અને તે અત્યંત ગરમ બની રહ્યું છે. આ ઉપરાંત જમીનની અંદરનું પાણી પણ સતત સુકાઈ રહ્યું છે, આ પણ ગરમીનું એક મોટું કારણ છે.
હવામાન માહિતી વેબસાઇટ સ્કાયમેટ વેધર અનુસાર, નવેમ્બરથી જાન્યુઆરી દરમિયાન અસામાન્ય રીતે હળવો વરસાદ અને હિમવર્ષાએ પશ્ચિમ હિમાલયમાં દુષ્કાળની સ્થિતિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી, પરંતુ હવામાનમાં ફેરફારને કારણે ફેબ્રુઆરી અને માર્ચમાં વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સમાં વધારો થયો હતો, જેના કારણે આ વિસ્તારમાં ભારે વરસાદ થયો હતો . આ સ્થિતિ એપ્રિલના અંત સુધી ચાલુ રહેવાની ધારણા છે, જે ગરમી અને તાપમાનમાંથી ખૂબ જ જરૂરી રાહત આપશે. ઉત્તર પશ્ચિમ ભારતમાં ગરમ ઉનાળો શરૂ થવામાં વિલંબ થશે. તે જ સમયે, IMD કહે છે કે આવતીકાલે દિલ્હીમાં વરસાદ પડી શકે છે અને બે દિવસ પછી તાપમાનમાં 2 ડિગ્રી સેલ્સિયસનો વધારો થશે.
સત્તા પર આવ્યા પછીથી PM મોદીએ 10 વર્ષમાં કેટલી રજા લીધી અને કેટલા કલાક કામ કર્યું? જાણી લો જવાબ
તાજી પશ્ચિમી વિક્ષેપ 22 એપ્રિલે જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં ત્રાટકશે, જે 23 એપ્રિલ સુધી મધ્યમ વરસાદ અને ઉપરના વિસ્તારોમાં હિમવર્ષા લાવશે. અન્ય વિક્ષેપ 26 એપ્રિલ સુધીમાં પશ્ચિમ હિમાલય સુધી પહોંચશે. આ વિક્ષેપો એક ચક્રવાત પરિભ્રમણની રચનાને પણ ઉત્તેજિત કરશે, જેના કારણે પંજાબ, હરિયાણા, પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશ, દિલ્હી-એનસીઆર અને રાજસ્થાન સહિત ઉત્તર પશ્ચિમ ભારતમાં છૂટાછવાયા વરસાદ અને ગાજવીજ સાથે વરસાદ પડશે. સતત વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સને કારણે થતા પ્રિ-મોન્સૂન વરસાદથી તાપમાન નિયંત્રણમાં રહેશે, જે એપ્રિલ મહિનામાં ભારે ગરમીની શક્યતાને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડશે.