જ્યારે હું ભારત છોડીને જઈશ, ત્યારે મને ગરબાની ખૂબ યાદ આવશે…” વિદેશી મહિલા ભાવુક થઈ ગઈ

મુંબઈમાં જ્યારે નવરાત્રિ આવે છે અને આસપાસ ગરબા રમાતા હોય છે, ત્યારે ત્યાંથી પસાર થનાર કોઈ પણ વ્યક્તિ માટે થોડીવાર થંભીને તેને જોયા વિના આગળ વધવું મુશ્કેલ હોય છે. ઢોલનો અવાજ, પરંપરાગત વસ્ત્રોમાં સજ્જ લોકો અને એક લયમાં થતા ડગલાં એક અનોખું અને જીવંત દ્રશ્ય સર્જે છે. રોમાનિયાની રહેવાસી મારિયા એલેક્ઝાન્ડ્રા સાથે પણ કંઈક આવું જ બન્યું.

નવરાત્રિ દરમિયાન મુંબઈના એક મોલમાં આયોજિત ગરબા મારિયા જોઈ રહી હતી. તેણે આ ક્ષણને વીડિયોમાં કેદ કરી અને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર શેર કરી. વીડિયોમાં જોઈ શકાય છે કે પરંપરાગત વસ્ત્રો પહેરેલા લોકોની એક મોટી ભીડ ગરબા રમી રહી છે; કેટલાક લોકો ગોળાકારમાં ફરી રહ્યા છે, તો કેટલાક સંગીતની ચોક્કસ લય પર નાચી રહ્યા છે. ચારેબાજુ ઉત્સવનો માહોલ છવાયેલો છે. મારિયા પોતે સફેદ કુર્તો અને ઝુમકા પહેરેલી જોવા મળે છે. જોકે, આ વીડિયોમાં જે બાબત સૌથી વધુ ધ્યાન ખેંચે છે તે તેનો પહેરવેશ કે કેમેરાવર્ક નથી, પરંતુ ત્યાં ઊભા રહીને તેણે અનુભવેલી ઊંડી લાગણીઓ છે. તેનો આ વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર લોકોના દિલ જીતી રહ્યો છે.

“આ મારો પહેલો દિવસ નથી — આ તો ‘મા’નો પહેલો દિવસ છે.”

વીડિયોમાં મારિયા જણાવે છે કે ગરબા જોઈને તેના મનમાં એવી લાગણીઓ જાગી જેની તેણે કલ્પના પણ નહોતી કરી. તે લાંબા સમય સુધી ત્યાં ઊભી રહીને લોકોને નાચતા જોતી રહી. ધીરે ધીરે, આ દ્રશ્ય માત્ર એક ઉત્સવને નિહાળવા પૂરતું સીમિત ન રહેતા, ભારત સાથેના તેના ઊંડા જોડાણની એક હૃદયસ્પર્શી યાદ બની ગયું. તેણે કહ્યું કે ત્યાંના લોકોને જોઈને તેની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા. તે ચોક્કસ કારણ નહોતી કહી શકતી — શું તે ભારતીય સંસ્કૃતિથી એટલી પ્રભાવિત થઈ ગઈ હતી? શું ભારત છોડીને જવાનો વિચાર તેના મનને સ્પર્શી ગયો હતો? કે પછી આટલા બધા લોકોને એકસાથે મળીને, આટલા શુદ્ધ અને આનંદમય ઉત્સવમાં સામેલ થતા જોઈને તે ભાવુક થઈ ગઈ હતી? મારિયાના મતે, કારણ ગમે તે હોય, પણ તે ક્ષણે તેને અહેસાસ થયો કે જ્યારે તે ભારત છોડીને જશે, ત્યારે તેને આવા દ્રશ્યોની ખૂબ યાદ આવશે. મારિયા માટે, ગરબા એ માત્ર એક નૃત્ય નથી.

પોતાના વીડિયોમાં, મારિયાએ ગરબા પાછળ રહેલા ધાર્મિક મહત્વ વિશે પણ વાત કરી છે. તેના મતે, આ માત્ર સંગીત પર કરવામાં આવતું નૃત્ય નથી; તેણે સમજાવ્યું કે નવરાત્રિ દરમિયાન ગરબા કરવા એ દેવી દુર્ગા પ્રત્યેની ભક્તિ સાથે જોડાયેલું છે. લોકો પોતાના નૃત્ય દ્વારા પોતાની શ્રદ્ધા વ્યક્ત કરે છે. તેણે એ વાત પર ભાર મૂક્યો કે અહીં નૃત્ય અને પૂજાને અલગ-અલગ માનવામાં આવતા નથી—લોકો માટે ગરબા એ ઉત્સવ ઉજવવાનો એક પ્રકાર પણ છે અને દેવી દુર્ગા પ્રત્યે આદર વ્યક્ત કરવાનું માધ્યમ પણ છે. ભારતમાં રોકાણ દરમિયાન, મારિયાએ દેશના ઘણા પાસાઓ જોયા છે, પરંતુ આ એક સાંજનો અનુભવ તેના હૃદયમાં એક ખાસ સ્થાન બનાવી ગયો છે. અન્ય દેશની સંસ્કૃતિને સમજવી—અને તેની પાછળ રહેલી લાગણીઓને સાચા અર્થમાં અનુભવવી—હંમેશા સરળ હોતું નથી; તેમ છતાં, પોતાના વીડિયોમાં મારિયાએ આ જોડાણને ખૂબ સુંદર રીતે રજૂ કર્યું છે.

ભારત સાથેના પોતાના સંબંધને ફરીથી શોધવો

વીડિયોની સાથે, મારિયાએ લખ્યું કે આ અનુભવે તેને યાદ અપાવ્યું કે તેને ભારત સાથે કેમ પ્રેમ થયો હતો. તેણે નવરાત્રિ ઉજવનારા લોકોને એ પણ પૂછ્યું કે તેમના માટે આ તહેવાર શું અર્થ ધરાવે છે—આ એક એવો પ્રયાસ હતો જે દર્શાવે છે કે તે માત્ર બહારથી આ તહેવારને જોવા નહોતી માંગતી. તે એ સમજવા માંગતી હતી કે જે લોકો માટે ગરબા એક વાર્ષિક પરંપરા છે, તેમના જીવનમાં તેનું શું મહત્વ છે. કેટલાક લોકો માટે, આ પરિવાર અને મિત્રો સાથે એકઠા થવાની તક છે; અન્ય લોકો માટે, આ ભક્તિનો સમય છે; અને ઘણા લોકો માટે, આ પોતાની સંસ્કૃતિ સાથે જોડાયેલા રહેવાનો એક માર્ગ છે. મારિયાએ આ તમામ લાગણીઓ એકસાથે અનુભવી—કદાચ એટલે જ ત્યાં વિતાવેલો સમય તેના માટે અત્યંત યાદગાર બની ગયો.