હવે કાર પોતાની રીતે જ બ્રેક લગાવશે! સરકાર નવી ‘ઓટોમેટિક બ્રેકિંગ’ યોજના લાવી રહી છે—જાણો ક્યારથી અમલમાં આવશે

આજકાલ રસ્તાઓ પર વાહન ચલાવવું અત્યંત જોખમી અને તણાવપૂર્ણ બની ગયું છે. દરરોજ સવારે ભયાનક અકસ્માતોના સમાચાર સાંભળવા મળે છે, જે હચમચાવી નાખે તેવા હોય છે. માર્ગ અકસ્માતોના આ ચિંતાજનક આંકડાઓને નિયંત્રિત કરવા માટે, સરકારે સક્રિય પગલાં લેવાનું શરૂ કર્યું છે.

એક અહેવાલ મુજબ, દેશમાં વાહન વ્યવહારને વધુ સુરક્ષિત બનાવવા માટે એક મજબૂત સિસ્ટમ લાગુ કરવામાં આવી રહી છે, જે એક મોટો બદલાવ સાબિત થશે. નજીકના ભવિષ્યમાં, વાહનો રસ્તા પર આવનારા સંભવિત જોખમોને ઓળખી શકશે. જો ડ્રાઈવરનું ધ્યાન ભટકી જાય અથવા તે સમયસર બ્રેક ન લગાવી શકે, તો વાહન આપમેળે બ્રેક લગાવી દેશે. આ અદ્યતન ટેક્નોલોજીને ‘ઓટોમેટિક ઇમરજન્સી બ્રેકિંગ સિસ્ટમ’ (AEBS) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. સરકારનો આ નવો આદેશ એવા લોકોના જીવન પર મોટી અસર પાડશે જેઓ દિવસ-રાત રસ્તાઓ પર વાહન ચલાવતા હોય છે.

‘ઓટોમેટિક ઇમરજન્સી બ્રેકિંગ સિસ્ટમ’ (AEBS) શું છે?

આ કોઈ સામાન્ય સુવિધા નથી, પરંતુ તે ADAS (એડવાન્સ્ડ ડ્રાઈવર આસિસ્ટન્સ સિસ્ટમ્સ)નો એક શક્તિશાળી ભાગ છે. વાહનોની ચારે બાજુ સેન્સર અને કેમેરા લગાવવામાં આવશે, જે આંખના પલકારામાં આસપાસના વાતાવરણ પર નજર રાખી શકશે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે વાહન ચલાવી રહ્યા હોવ અને અચાનક તમારી સામે કોઈ ટ્રક કે રાહદારી આવી જાય—અને તમે બ્રેક ન લગાવી શકો—તો આ સિસ્ટમ તરત જ જોખમને પારખી લેશે. ત્યારબાદ, વાહનમાં રહેલું કમ્પ્યુટર આપમેળે ‘ઇમરજન્સી બ્રેક’ લગાવી દેશે, જેથી કોઈ મોટી દુર્ઘટના ટાળી શકાય.

આ નવો નિયમ ક્યારે લાગુ થશે અને તેની સમયરેખા શું છે?

સરકારની આ નવી યોજના હેઠળ, વિવિધ પ્રકારના વાહનો માટે અલગ-અલગ સમયમર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે. આ અમલીકરણની શરૂઆત મોટા અને ભારે વાહનોથી થશે. જાન્યુઆરી ૨૦૨૭થી, ભારતીય બજારમાં આવતા તમામ નવા ટ્રક અને બસ મોડલ્સમાં AEBS (ઓટોમેટિક ઇમરજન્સી બ્રેકિંગ સિસ્ટમ) ટેક્નોલોજી હોવી ફરજિયાત રહેશે. ત્યારબાદ, આ નિયમ પેસેન્જર કાર (કાર મુસાફરી વાહનો) માટે પણ લાગુ થશે; અહેવાલો અનુસાર, ઓક્ટોબર ૨૦૩૦ પછી દેશમાં વેચાતી દરેક નવી કારમાં આ સિસ્ટમ હોવી અનિવાર્ય રહેશે. વધુમાં, ૨૦૩૦ પહેલાં બજારમાં આવી ચૂકેલા વાહનો માટે—જો તેમનું ઉત્પાદન ચાલુ રહેતું હોય તો—આ નિયમન ઓક્ટોબર ૨૦૩૨થી અમલમાં આવશે. સરકાર ટૂંક સમયમાં એક સત્તાવાર ડ્રાફ્ટ (ખરડો) જાહેર કરવાની તૈયારીમાં છે, જેથી તમામ સંબંધિત પક્ષોને તૈયારી કરવા માટે પૂરતો સમય મળી રહે.

ટેક્સીઓ અને વ્યાવસાયિક વાહનો પર મુખ્ય ધ્યાન

આ યોજનામાં ટેક્સીઓ અને વ્યાવસાયિક (કોમર્શિયલ) વાહનો પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. જેઓ ચોવીસે કલાક ટેક્સી ચલાવે છે અથવા હાઈવે પર લાંબા સમય સુધી વાહન ચલાવે છે, તેમના માટે આ ટેક્નોલોજી એક મોટો આશીર્વાદ સાબિત થશે. માત્ર અદ્યતન બ્રેકિંગ સિસ્ટમ જ નહીં, પરંતુ ટેક્સીઓ માટે અન્ય ઘણી અત્યાધુનિક સુવિધાઓ પણ ફરજિયાત કરવામાં આવી રહી છે. તેમાં ઓટોમેટિક સ્ટીયરિંગ આસિસ્ટન્સ, ઈમરજન્સી લેન-કીપિંગ સિસ્ટમ્સ અને ડ્રાઈવરને ઊંઘ આવતી હોય કે તે ઝોકું ખાતો હોય ત્યારે તેને ચેતવણી આપતા સેન્સર્સનો સમાવેશ થાય છે.

ડ્રાઈવરના થાક અને ઊંઘને ​​કારણે થતા અકસ્માતો પર અંકુશ

લાંબા અંતરની મુસાફરી કરતા ડ્રાઈવરોમાં થાક કે ઊંઘ આવવી સામાન્ય બાબત છે, જેના કારણે રસ્તા પર તેમનું ધ્યાન વિચલિત થઈ શકે છે. આ સમસ્યાના નિવારણ માટે, નવા વાહનોમાં ‘ડ્રાઈવર ડ્રોઝીનેસ ડિટેક્શન’ (ડ્રાઈવરને ઊંઘ આવતી હોવાની જાણ કરતી) સુવિધા ફરજિયાત કરવામાં આવી રહી છે. જો ડ્રાઈવરની આંખો બંધ થવા લાગે અથવા તેનું ધ્યાન ભટકી જાય, તો વાહન તરત જ જોરદાર એલાર્મ વગાડીને તેને ચેતવશે—અથવા અમુક કિસ્સાઓમાં, વાહન પોતે જ નિયંત્રણ મેળવવાનું શરૂ કરી દેશે. આ ઉપરાંત, ‘બ્લાઈન્ડ સ્પોટ ઈન્ફોર્મેશન’ અને ‘લેન ડિપાર્ચર વોર્નિંગ’ જેવી મજબૂત સુવિધાઓ પણ સામેલ કરવામાં આવી રહી છે, જેથી વાહન પોતાની લેનમાં જ રહે અને બાજુમાંથી આવતા અન્ય વાહનો સાથે અથડાય નહીં.

આ બાબતે ઓટોમોબાઈલ નિષ્ણાતોનો શું અભિપ્રાય છે?

ઓટોમોબાઈલ અને મોબિલિટી ક્ષેત્રના જાણીતા નિષ્ણાત રમા પાંડે માને છે કે, આ નિયમો વ્યાવસાયિક વાહનચાલકો માટે મોટી રાહત લઈને આવશે, જેઓ તેમનો ઘણો સમય સ્ટીયરિંગ વ્હીલ પાછળ વિતાવે છે. તેઓ જણાવે છે કે જ્યારે વાહન સુરક્ષા સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો જાતે (સ્વતંત્ર રીતે) લેવાનું શરૂ કરે છે—જેનાથી ડ્રાઈવરનો થાક ઘટે છે—ત્યારે વાહન ચલાવવાનો સમગ્ર અનુભવ જ બદલાઈ જશે. જે વાહનોમાં પહેલેથી જ આ સ્તરની ટેક્નોલોજી ઉપલબ્ધ છે, તેમના માટે ઉદ્યોગના આ નવા ધોરણોનું પાલન કરવું વધુ સરળ બની રહેશે.