બેંકમાં તમારું ખાતું ન હોય તો પણ તમે 50,000 રૂપિયા મોકલી શકશો… જાણી લો RBIનો નવો નિયમ

જો તમે અન્ય શહેરમાં રહેતા પરિવારના સભ્યો કે સંબંધીઓને પૈસા મોકલો છો, તો RBIના નવા નિયમો તમારા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. RBIએ દેશની અંદર (domestic) નાણાં ટ્રાન્સફર કરવા અંગેના નિયમોને એકત્રિત અને વ્યવસ્થિત કર્યા છે. બેંક શાખામાં રોકડ જમા કરાવીને NEFT દ્વારા ₹૫૦,૦૦૦ સુધીની રકમ મોકલવાની સુવિધા યથાવત રાખવામાં આવી છે. જોકે, ATM અને બેંકિંગ પ્રતિનિધિઓ (banking correspondents) દ્વારા કરવામાં આવતા ટ્રાન્સફર માટે અલગ મર્યાદાઓ લાગુ પડે છે.

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ના આ નવા નિર્દેશો ૧૧ નવેમ્બર, ૨૦૨૬થી અમલમાં આવ્યા છે. નોંધનીય છે કે, RBIએ નાણાં ટ્રાન્સફર કરવાની હાલની મર્યાદાઓમાં વધારો કર્યો નથી; પરંતુ, નિયમો, શરતો અને સુરક્ષા પ્રોટોકોલ્સને સ્પષ્ટ કરવા માટે અગાઉના નિયમોને એકત્રિત કર્યા છે.

RBIના નવા નિયમો શું છે?

RBIના નિર્દેશો અનુસાર, કોઈપણ વ્યક્તિ બેંક શાખામાં જઈને અને રોકડ જમા કરાવીને, NEFT દ્વારા અન્ય વ્યક્તિના બેંક ખાતામાં ₹૫૦,૦૦૦ સુધીની રકમ મોકલી શકે છે. પૈસા મોકલનાર વ્યક્તિનું તે ચોક્કસ બેંકમાં ખાતું હોવું ફરજિયાત નથી; બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, જો તમે કોઈ અન્ય બેંકના ગ્રાહક હોવ, તો પણ તમે બેંક શાખામાં જઈને આ સુવિધાનો લાભ લઈ શકો છો. આ સુવિધા ખાસ કરીને એવા લોકો માટે ઉપયોગી છે જેઓ ડિજિટલ પેમેન્ટ કે ઓનલાઈન બેંકિંગનો ઉપયોગ કરતા નથી અને રોકડ દ્વારા પૈસા મોકલવાનું પસંદ કરે છે.

કેટલી રકમ મોકલી શકાય?

RBIએ બેંકિંગ પ્રતિનિધિઓ (બેંકિંગ એજન્ટો) અને ATM દ્વારા કરવામાં આવતા રોકડ ટ્રાન્સફર માટે પણ મર્યાદાઓ નક્કી કરી છે. જો કોઈ વ્યક્તિ બેંકિંગ એજન્ટ કે ATM દ્વારા બેંક ખાતામાં પૈસા મોકલે છે, તો તે એક વ્યવહારમાં (transaction) ₹૫,૦૦૦ સુધીની રકમ મોકલી શકે છે, અને પ્રતિ વ્યક્તિ માસિક મર્યાદા ₹૨૫,૦૦૦ છે.

વધુમાં, જો એવી વ્યક્તિને પૈસા મોકલવામાં આવે જેનું બેંક ખાતું નથી, તો એક વ્યવહારમાં ₹૧૦,૦૦૦ સુધીની રકમ ટ્રાન્સફર કરી શકાય છે. આ જોગવાઈ હેઠળ, કોઈ પણ વ્યક્તિ દર મહિને કુલ ₹૨૫,૦૦૦ રોકડ રકમ મેળવી શકે છે. શું બેંક ખાતું ન હોવા છતાં તમે આનો લાભ લઈ શકો છો? આ પહેલ એવા લોકો સુધી બેંકિંગ સેવાઓ પહોંચાડશે જેમની પાસે બેંક ખાતું નથી અથવા જેમને સામાન્ય બેંકિંગ સુવિધાઓ મેળવવામાં મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે. ખાસ કરીને, અન્ય રાજ્યોમાં કામ કરતા મજૂરો અને સ્થળાંતરિત કામદારો આ વ્યવસ્થાનો ઉપયોગ કરીને તેમના પરિવારોને પૈસા મોકલી શકશે. આવા વ્યક્તિઓ ATM અથવા બિઝનેસ કોરસપોન્ડન્ટ્સ (બેંક પ્રતિનિધિઓ) દ્વારા રોકડ રકમ ઉપાડી શકે છે; આ રીતે નાણાં મેળવવા માટે બેંક ખાતું હોવું જરૂરી નથી.

નાણાં મોકલતા પહેલા વેરિફિકેશન જરૂરી

RBIએ આ વ્યવસ્થામાં સુરક્ષાને પણ અગ્રતા આપી છે. જે ગ્રાહકો નાણાં મોકલવા માટે રોકડ જમા કરાવશે, તેમનું રજિસ્ટ્રેશન તેમના મોબાઈલ નંબર અને ઓળખના દસ્તાવેજોના આધારે કરવામાં આવશે. વધુમાં, દરેક વ્યવહાર (ટ્રાન્ઝેક્શન) માટે ‘એડિશનલ ફેક્ટર ઓફ ઓથેન્ટિકેશન’ (વધારાની પ્રમાણીકરણ પ્રક્રિયા) ફરજિયાત રહેશે.

બેંકોએ NEFT અથવા IMPS વ્યવહારના સંદેશમાં નાણાં મોકલનારની વિગતોનો સમાવેશ કરવો પડશે. આ ઉપરાંત, દરેક વ્યવહારને એક વિશિષ્ટ ઓળખકર્તા (યુનિક આઈડેન્ટિફાયર) આપવામાં આવશે, જેથી રોકડ દ્વારા મોકલવામાં આવેલી રકમને અન્ય પ્રકારના ટ્રાન્સફરથી અલગ ઓળખી શકાય.