શિયાળામાં હાર્ટ એટેકનું જોખમ ખુબ વધી જાય છે…જાણો કેવી રીતે બચાવશો તમારી જીવ
ઠંડા હવામાનની અસર માત્ર શરદી કે ફ્લૂ પૂરતી મર્યાદિત નથી; તે હૃદયના સ્વાસ્થ્ય પર પણ અસર કરે છે. જ્યારે તાપમાન ઘટે છે, ત્યારે શરીર ગરમી જાળવી રાખવા માટે રક્તવાહિનીઓને સંકોચી દે છે. આનાથી બ્લડ પ્રેશર (રક્તચાપ) વધે છે, જેના કારણે હૃદયને લોહી પંપ કરવા માટે વધુ મહેનત કરવી પડે છે. જે લોકોને હાઈ બ્લડ પ્રેશર, ડાયાબિટીસ કે હૃદય સંબંધિત અન્ય સમસ્યાઓ છે, તેમણે આ ઋતુમાં વિશેષ સાવચેતી રાખવી જોઈએ. આનો અર્થ એ નથી કે ઠંડીમાં દરેક વ્યક્તિને હાર્ટ એટેક આવશે જ; પરંતુ, કેટલીક સાવચેતીઓ રાખવાથી આ જોખમને ઘટાડી શકાય છે.
ઠંડા હવામાનમાં હૃદય પર દબાણ કેમ વધે છે?
ઓછા તાપમાનમાં, શરીર ગરમી જાળવી રાખવા માટે ત્વચાની નજીકની રક્તવાહિનીઓને સંકોચી દે છે. આનાથી બ્લડ પ્રેશર વધે છે અને હૃદયને વધુ જોર લગાવવું પડે છે. ઠંડું હવામાન શરીરની ‘સ્ટ્રેસ રિસ્પોન્સ’ (તણાવ પ્રતિક્રિયા) ને પણ સક્રિય કરે છે, જેનાથી હૃદયના ધબકારા અને બ્લડ પ્રેશર બંને વધે છે. કેટલાક લોકોમાં લોહીના ગઠ્ઠા (blood clots) બનવાની શક્યતા પણ વધી જાય છે. જો હૃદયની ધમનીઓમાં પહેલેથી જ કોલેસ્ટ્રોલ જમા થયેલું હોય, તો આ સ્થિતિ જોખમને વધુ ગંભીર બનાવી શકે છે. તેથી, હૃદયરોગથી પીડાતા લોકોએ શિયાળાના મહિનાઓમાં ખાસ સતર્ક રહેવું જોઈએ.
સવારની ઠંડી અને ખાણીપીણીની આદતો
શિયાળામાં સવારના અને રાત્રિના સમયે તાપમાનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે. અચાનક ઠંડી હવામાં બહાર નીકળવું અથવા યોગ્ય તૈયારી વિના ભારે કસરત કરવી શરીર પર તણાવ પેદા કરે છે. વૃદ્ધો અને હૃદયની બીમારી ધરાવતા લોકોએ ખૂબ ઠંડી કે ગાઢ ધુમ્મસ હોય ત્યારે બહાર જવાનું ટાળવું જોઈએ; તેઓ હવામાન થોડું હળવું થાય ત્યારે ચાલવા જવાનું પસંદ કરી શકે છે. આ ઋતુમાં શારીરિક પ્રવૃત્તિઓ ઘણીવાર ઘટી જાય છે, જ્યારે તળેલા ખોરાક, મીઠાઈઓ અને વધુ મીઠાવાળા (સોડિયમયુક્ત) ભોજનનું સેવન વધી જાય છે. આવી આદતો વજન, કોલેસ્ટ્રોલનું સ્તર અને બ્લડ સુગર પર નકારાત્મક અસર કરી શકે છે—જે તમામ હૃદયરોગના વધતા જોખમ સાથે જોડાયેલા છે.
તમારા હૃદયને સુરક્ષિત રાખવા માટે તમે શું કરી શકો?
શરીરને ગરમ રાખવા માટે હવામાનને અનુરૂપ કપડાં પહેરો. બહાર નીકળતી વખતે તમારું માથું, કાન અને છાતી ઢાંકી રાખો. જો સવારે ખૂબ ઠંડી હોય, તો ચાલવા જવાનો સમય બદલવાનું વિચારો અથવા ઘરે રહીને હળવી કસરત કરો. કસરત શરૂ કરતા પહેલા, ધીમે ધીમે ચાલીને તમારા શરીરને તૈયાર કરો; અચાનક કે ખૂબ શારીરિક શ્રમ માંગી લે તેવી પ્રવૃત્તિઓ કરવાનું ટાળો. તમારા આહારમાં લીલા શાકભાજી, મોસમી ફળો, કઠોળ અને આખા અનાજનો સમાવેશ કરો. મીઠું, તળેલા ખોરાક અને મીઠાઈઓનું સેવન મર્યાદિત રાખો. શરીરમાં પાણીનું પ્રમાણ જાળવી રાખો—ઠંડીમાં ભલે તમને તરસ ન લાગે, તો પણ તમારા શરીરને પાણીની જરૂર હોય જ છે. જો તમને હાઈ બ્લડ પ્રેશર, ડાયાબિટીસ કે હૃદય સંબંધિત કોઈ સમસ્યા હોય, તો નિયમિતપણે સૂચવેલી દવાઓ લો અને તબીબી તપાસ (મેડિકલ ચેક-અપ) કરાવવાનું ચૂકશો નહીં.
છાતીમાં દબાણ કે દુખાવો થવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડવી, ઠંડો પરસેવો થવો, ઉબકા આવવા અથવા ચક્કર આવવા એ હાર્ટ એટેકના સંકેતો હોઈ શકે છે. ક્યારેક આ દુખાવો હાથ, પીઠ, ગરદન કે જડબા સુધી પણ ફેલાઈ શકે છે. આવા લક્ષણોને માત્ર ગેસ કે થાક સમજીને અવગણશો નહીં. તરત જ એમ્બ્યુલન્સ અથવા સ્થાનિક ઈમરજન્સી સેવાને ફોન કરીને મદદ મેળવો.














