એક એવું મંદિર જ્યાં ‘પ્રસાદ’ તરીકે આપવામાં આવે પૈસા, સોનું અને ચાંદી, દિવાળીમાં ભક્તોની લાંબી લાઈન લાગે

દિવાળી એ ધન અને સમૃદ્ધિની દેવી, માતા લક્ષ્મીની પૂજાને સમર્પિત તહેવાર માનવામાં આવે છે. આ દિવસે દેશભરના ઘરો અને મંદિરોમાં માતા લક્ષ્મીની પૂજા-અર્ચના કરવામાં આવે છે. જો કે, તમને જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે મધ્યપ્રદેશના રતલામમાં એક એવું મંદિર છે, જ્યાં દિવાળી પછી ભક્તોને મીઠાઈ કે ફળો નહીં, પરંતુ ‘પ્રસાદ’ (પવિત્ર ભેટ) તરીકે પૈસા, સોનું અને ચાંદીના ઘરેણાં આપવામાં આવે છે. આ અનોખી પરંપરા આ મંદિરમાં લગભગ ૩૦૦ વર્ષોથી ચાલી આવે છે. એવી માન્યતા છે કે, સંપત્તિના સ્વરૂપમાં મળેલા આ ‘પ્રસાદ’ને ઘરમાં તિજોરીમાં રાખવાથી આખું વર્ષ સમૃદ્ધિ અને સુખાકારી જળવાઈ રહે છે.

‘પ્રસાદ’ મેળવવા માટે ભક્તોની લાંબી કતારો

મધ્યપ્રદેશના રતલામ શહેરના માણક ચોક વિસ્તારમાં આવેલું શ્રી મહાલક્ષ્મી મંદિર આ વિશિષ્ટ પરંપરા માટે સમગ્ર દેશમાં જાણીતું છે. દિવાળી અને ભાઈબીજના તહેવાર દરમિયાન, મંદિરને વિશેષ રીતે શણગારવામાં આવે છે. માતા લક્ષ્મીને ચલણી નોટો, સોના-ચાંદીના ઘરેણાં અને સિક્કાઓથી શણગારવામાં આવે છે, અને સમગ્ર મંદિર પરિસરને પણ આવી વસ્તુઓથી સજાવવામાં આવે છે.

દિવાળીના અવસરે, મોટી સંખ્યામાં ભક્તો મંદિરે આવે છે અને માતા લક્ષ્મીના ચરણોમાં પૈસા, સોના-ચાંદીના ઘરેણાં અને સિક્કા અર્પણ કરે છે. ત્યારબાદ, ભાઈબીજના દિવસે મંદિરમાં ભક્તોની ભારે ભીડ ઉમટી પડે છે. આ દિવસે, માતાને અર્પણ કરાયેલા પૈસા અને કિંમતી વસ્તુઓ ભક્તો વચ્ચે ‘પ્રસાદ’ તરીકે વહેંચવામાં આવે છે.

ભક્તો આ ‘પ્રસાદ’નો ખર્ચ કરતા નથી

ખાસ વાત એ છે કે, ભક્તો મંદિર પાસેથી મળેલો આ ‘પ્રસાદ’ ખર્ચતા નથી. તેમની વચ્ચે એવી સામાન્ય માન્યતા છે કે ભાઈબીજના દિવસે માતા લક્ષ્મી પાસેથી મળેલી આ રકમ કે વસ્તુઓને ઘરની તિજોરીમાં અથવા જ્યાં તેઓ પોતાના પૈસા રાખતા હોય તે જગ્યાએ સાચવીને રાખવી જોઈએ. એવું માનવામાં આવે છે કે આમ કરવાથી આવનારા આખા વર્ષ દરમિયાન આર્થિક સમૃદ્ધિ જળવાઈ રહે છે અને ઘરમાં ક્યારેય ધન-સંપત્તિની અછત સર્જાતી નથી. આ જ કારણ છે કે રતલામના સ્થાનિક લોકો ઉપરાંત, આસપાસના જિલ્લાઓ અને અન્ય રાજ્યોમાંથી પણ લોકો આ પરંપરામાં ભાગ લેવા માટે અહીં આવે છે.

રજવાડાના સમયકાળ સાથે જોડાયેલો ૩૦૦ વર્ષ જૂનો ઇતિહાસ

સ્થાનિક રહેવાસીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આ પરંપરા રતલામ રજવાડાના સમયથી ચાલી આવે છે. માન્યતા છે કે રતલામ શહેરના સ્થાપક મહારાજા રતન સિંહ રાઠોડ, દિવાળી અને ધનતેરસના તહેવારો દરમિયાન દેવી લક્ષ્મીને શણગારવા માટે રાજકોષમાંથી સોના-ચાંદીના ઘરેણાં અને કિંમતી વસ્તુઓ અર્પણ કરતા હતા. સમય જતાં, સામાન્ય ભક્તો પણ આ પરંપરામાં સામેલ થવા લાગ્યા. ત્યારબાદ, એક એવી પ્રથા શરૂ થઈ જેમાં દેવીને અર્પણ કરાયેલી સંપત્તિ ભક્તો વચ્ચે ‘પ્રસાદ’ સ્વરૂપે વહેંચવામાં આવતી હતી—આ પરંપરા આજે પણ અવિરત ચાલુ છે. ઇન્દોર, ઉજ્જૈન અને ભોપાલથી સડક માર્ગે શ્રી મહાલક્ષ્મી મંદિર સુધી પહોંચી શકાય છે.