વાહ: હવે ટોલનાકા પર ઉભવાની જરૂર જ નહીં રહે, ઓટોમેટિક ટોલ ટેક્સ કપાઈ જશે

સમગ્ર દેશમાં ટોલ પ્લાઝા અંગે એક મહત્વપૂર્ણ સમાચાર છે. ભવિષ્યમાં, વાહનચાલકોએ ટોલ પ્લાઝા પર લાંબી કતારોમાં ઊભા રહેવું નહીં પડે, કારણ કે ટ્રાફિકની સમસ્યા દૂર થઈ જશે. નેશનલ હાઈવે ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (NHAI) એ ટોલિંગ માળખામાં રચનાત્મક ફેરફારોની જાહેરાત કરી છે, જેના હેઠળ ભવિષ્યના તમામ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ પ્રોજેક્ટ્સ માટે ‘ફ્રી-ફ્લો’ ટોલિંગ સિસ્ટમ ફરજિયાત બનાવવામાં આવી છે. આનો અર્થ એ છે કે વાહનચાલકોએ ટોલ ટેક્સ ચૂકવવા માટે અટકવાની જરૂર રહેશે નહીં; તેના બદલે, જ્યારે વાહન ટોલ પોઈન્ટ પરથી પસાર થશે, ત્યારે ટોલની રકમ આપમેળે કપાઈ જશે. જો કોઈ કારણસર ચુકવણી નિષ્ફળ જાય, તો આપમેળે દંડ (ચલણ) જનરેટ થશે અને વાહન માલિકના નોંધાયેલા સરનામે મોકલી આપવામાં આવશે.

ટોલ પ્લાઝા હવે મહત્તમ ૮ લેન સુધી મર્યાદિત રહેશે

NHAI ની યોજના મુજબ, ભવિષ્યના તમામ ટોલ પ્લાઝામાં વધુમાં વધુ ૮ લેન હશે. હાલની વ્યવસ્થામાં, વધુ ટ્રાફિક ધરાવતા માર્ગો પર ૩૨ લેન સુધી હોઈ શકે છે, તેની સરખામણીમાં આ એક મોટો ઘટાડો છે. ભૌતિક ટોલ પ્લાઝા બાંધવાને બદલે, NHAI ‘મલ્ટી-લેન ફ્રી-ફ્લો’ (MLFF) સિસ્ટમ લાગુ કરશે. આ સિસ્ટમમાં રસ્તાની ઉપર લગાવેલા માળખા (gantries) પર રેડિયો ફ્રીક્વન્સી આઈડેન્ટિફિકેશન (RFID) રીડર્સ અને ઓટોમેટિક નંબર પ્લેટ રેકગ્નિશન (ANPR) કેમેરાનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. ટોલ માટે અલગ લેન કે બૂથની જરૂરિયાત દૂર થવાથી, વાહનો હાઈવેની ગતિએ જ ટોલ પોઈન્ટ પરથી પસાર થઈ શકશે; તેમને અટકવાની કે ગતિ ધીમી કરવાની જરૂર રહેશે નહીં.

નવા અને હાલના પ્રોજેક્ટ્સ માટેના નિયમો

NHAI નો આ નવો આદેશ ભવિષ્યના તમામ હાઈવે પ્રોજેક્ટ્સ માટે તાત્કાલિક અસરથી લાગુ થશે. જે પ્રોજેક્ટ્સ માટે કોન્ટ્રાક્ટ અપાઈ ચૂક્યા છે પરંતુ જ્યાં ટોલ પ્લાઝાનું બાંધકામ હજુ શરૂ થયું નથી, ત્યાં આ નવા ધોરણો મુજબ યોજનાઓમાં સુધારો કરવો પડશે. જે હાઈવે પ્રોજેક્ટ્સ હાલમાં ‘ડિટેલ્ડ પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ’ (DPR) તબક્કામાં છે, તેમણે આ નવી વ્યવસ્થાને તેમના બિડિંગ દસ્તાવેજોમાં સામેલ કરવી પડશે. પ્રાદેશિક અધિકારીઓ, પ્રોજેક્ટ અમલીકરણ એકમો (PIUs) અને સલાહકારોને સૂચના આપવામાં આવી છે કે તેઓ આગામી અને ચાલુ બંને પ્રોજેક્ટ્સ માટે આ નવી માર્ગદર્શિકાનો અમલ કરે અને તેનું સંપૂર્ણ પાલન સુનિશ્ચિત કરે.

જમીન સંપાદન અને જાળવણી ખર્ચમાં ઘટાડો: NHAI ના આ નવા નિર્ણયથી બે મુખ્ય પડકારો – જમીન સંપાદન અને જાળવણી – ઉકેલાશે અને તેનાથી સંબંધિત ખર્ચમાં પણ ઘટાડો થશે. ટોલ પ્લાઝા માટે જરૂરી વિસ્તાર ઘટાડવાથી, જમીન સંપાદનના પ્રારંભિક ખર્ચમાં નોંધપાત્ર બચત થઈ શકે છે. વધુમાં, નવી સ્વચાલિત (ઓટોમેટેડ) સિસ્ટમ હેઠળ, ટોલ વસૂલાતનો સંચાલન ખર્ચ ૧૨-૧૫% થી ઘટીને ૩-૪% થવાની અપેક્ષા છે, જેમાં પ્રતિ લેન પ્રતિ કલાક ૬૦૦ વાહનોની ક્ષમતા હશે. NHAI (નેશનલ હાઈવે ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા) “ફ્રી-ફ્લો” (અવિરત પ્રવાહ ધરાવતી) ટોલ પ્લાઝા ટેક્નોલોજી લાગુ કરવા માંગે છે, જે તમામ ભૌતિક અવરોધોને દૂર કરશે; તેના બદલે, ઉપરના માળખા (gantries) પર અત્યાધુનિક કેમેરા અને સેન્સર લગાવવામાં આવશે.

કેમેરા અને સેન્સર દ્વારા સ્વચાલિત સ્કેનિંગ

NHAI ની યોજના મુજબ, કેમેરા અને સેન્સર વાહનની વિન્ડશિલ્ડ પર લગાવેલા FASTag અને તેની નંબર પ્લેટને સ્કેન કરશે, જેથી ટોલ ટેક્સ સીધો જ તેની સાથે જોડાયેલા ખાતામાંથી કાપી શકાય. જો FASTag ખાતામાં પૂરતું બેલેન્સ ન હોય અથવા ખાતું કાર્યરત ન હોય, તો વાહન માલિકને ઈ-નોટિસ મોકલવામાં આવશે. આ નોટિસ મળ્યાના ૭૨ કલાકની અંદર ટોલ ટેક્સ ચૂકવવો ફરજિયાત છે. જો તેમ કરવામાં નિષ્ફળ જવાય, તો સામાન્ય ટોલ ફી કરતાં બમણી રકમનો દંડ વસૂલવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, FASTag, વાહનનું ફિટનેસ સર્ટિફિકેટ અથવા પરમિટ બ્લેકલિસ્ટ પણ થઈ શકે છે. ઈ-નોટિસ ‘ટ્રાન્સપોર્ટ ઈ-ફી’ (Transport e-Fees) પોર્ટલ અથવા ‘રાજમાર્ગયાત્રા’ (Rajmargyatra) મોબાઈલ એપ દ્વારા જોઈ શકાય છે અને ત્યાંથી જ ટોલ ફી પણ ચૂકવી શકાય છે.