શું તમારો ફોન ટેપ થઈ રહ્યો છે? તરત જ ખબર પાડવા માટે આ 4 વસ્તુ ચેક કરી લો
તાજેતરમાં રાહુલ ગાંધીએ મીડિયા સમક્ષ ઉલ્લેખ કર્યો હતો કે તેમનો ફોન ટેપ કરવામાં આવી રહ્યો છે. ફોન ટેપિંગનો અર્થ એ છે કે તમારા ફોન પર થતી વાતચીત કોઈ અન્ય વ્યક્તિ દ્વારા સાંભળવામાં કે રેકોર્ડ કરવામાં આવી રહી છે. જોકે ક્યારેક આ કાયદેસરની પ્રક્રિયાના ભાગરૂપે થઈ શકે છે, પરંતુ તે સ્પાયવેર (spyware) અથવા હાનિકારક એપ્સ દ્વારા ગેરકાયદેસર રીતે પણ થઈ શકે છે.
તો, તમે કેવી રીતે જાણી શકો કે તમારો ફોન ટેપ થઈ રહ્યો છે? અમુક સંકેતોને ઓળખીને, તમે નક્કી કરી શકો છો કે તમારું ઉપકરણ જોખમમાં છે કે નહીં, અને ચોક્કસ સુરક્ષા સેટિંગ્સમાં ફેરફાર કરીને તેને સુરક્ષિત કરવા માટે પગલાં લઈ શકો છો.
બેટરી અને ફોનના તાપમાનમાં ફેરફાર
જો તમારો સ્માર્ટફોન કોઈ ભારે કામ ન કરતા હોવા છતાં ગરમ થઈ જાય, અથવા તેની બેટરી અસામાન્ય રીતે ઝડપથી ઉતરી જાય, તો તે સંકેત હોઈ શકે છે કે તમારો ફોન ટેપ થઈ રહ્યો છે. આવું ત્યારે થાય છે જ્યારે કોઈ સ્પાયવેર અથવા રેકોર્ડિંગ એપ બેકગ્રાઉન્ડમાં સતત ચાલતી હોય, જેનાથી પ્રોસેસર અને બેટરી પર વધારાનો બોજ પડે છે.
ડેટાનો વધુ પડતો વપરાશ
ફોન ટેપિંગ કે જાસૂસી માટે વપરાતી એપ્સ ઘણીવાર તમારી વાતચીતની ઓડિયો ફાઇલો અને અન્ય ડેટાને બહારના સર્વર પર મોકલતી હોય છે. આ પ્રક્રિયામાં સતત મોબાઈલ ડેટા વપરાય છે. જો તમને જણાય કે તમારો ઈન્ટરનેટ ડેટા વપરાશ સામાન્ય કરતા વધારે છે, તો તેને અવગણશો નહીં.
કોલ દરમિયાન વિચિત્ર અવાજો
જો તમને કોલ પર વાત કરતી વખતે અસામાન્ય અવાજો સંભળાય, તો શક્ય છે કે તમારો ફોન ટેપ થઈ રહ્યો હોય. આના સામાન્ય સંકેતોમાં વારંવાર ‘ક્લિક’ થવાનો અવાજ આવવો, પોતાનો જ અવાજ પડઘાતો (echo) સંભળાવો, અથવા બેકગ્રાઉન્ડમાં વિચિત્ર અવાજો આવવા જેવી બાબતોનો સમાવેશ થાય છે.
આ ઉપરાંત, જો તમારા ફોનમાં એવી એપ્સ જોવા મળે જે તમે ક્યારેય ઇન્સ્ટોલ કરી નથી, અથવા તમને વિચિત્ર કોડ કે અક્ષરો ધરાવતા શંકાસ્પદ SMS મળે, તો તેને પણ ચેતવણીની નિશાની (red flag) ગણવી જોઈએ.
જો તમને શંકા હોય તો શું કરવું અને હકીકત શું છે?
તમારા ફોનના ડાયલર પર *#21# અથવા *#62# ડાયલ કરીને તપાસો કે તમારા કોલ કે મેસેજ કોઈ અજાણ્યા નંબર પર ફોરવર્ડ તો નથી થઈ રહ્યા ને.
તમારી બેંકિંગ અને સોશિયલ મીડિયા એપ્સના પાસવર્ડ બદલો, અથવા આ એકાઉન્ટ્સને કોઈ અન્ય ઉપકરણ (device) પરથી એક્સેસ કરો.
તમારા ફોનમાંથી કોઈપણ સ્પાયવેર કે માલવેરને સંપૂર્ણપણે દૂર કરવા માટે, તમારા ડેટાનો બેકઅપ લો અને ફોનને ‘ફેક્ટરી રીસેટ’ (factory reset) કરો.
જો તમે iPhone વાપરતા હોવ, તો ‘લોકડાઉન મોડ’ (Lockdown Mode) સક્રિય કરો. આ સેટિંગ સાયબર હુમલાઓ અને સ્પાયવેર (જાસૂસી સોફ્ટવેર) સામે રક્ષણ આપવા માટે ફોનની કેટલીક સુવિધાઓને મર્યાદિત કરે છે.
તેને સક્રિય કરવા માટે, Settings > Privacy & Security > Lockdown Mode પર જાઓ અને ‘Turn On Lockdown Mode’ પર ટેપ કરો. ત્યારબાદ તમારો ફોન રીસ્ટાર્ટ થશે અને આ મોડ સક્રિય થઈ જશે.
જો પરિસ્થિતિ ગંભીર હોય અને તમને પ્રબળ શંકા હોય કે તમારી જાસૂસી કરવામાં આવી રહી છે, તો તમારા ઉપકરણની તપાસ કોઈ પ્રમાણિત ડિજિટલ ફોરેન્સિક નિષ્ણાત પાસે કરાવો અને સાયબર ક્રાઈમ સેલ (Cyber Crime Cell) માં ફરિયાદ નોંધાવો.














