ખડે હનુમાનજી: 1 હજાર પ્રતિમાઓ નિકાળનારા પુરાતત્ત્વવિદે કહ્યું- આવો ચમત્કાર ક્યારેય જોયો નથી

મધ્યપ્રદેશના ઉજ્જૈનમાં વર્ષ 2028માં યોજાનારા આસ્થાના મહાકુંભ સિંહસ્થ 2028 (Simhastha 2028) ની તૈયારીઓ અત્યારથી જ પૂરજોશમાં ચાલી રહી છે. આ અંતર્ગત શ્રદ્ધાળુઓની સુવિધા માટે શહેરના મુખ્ય માર્ગોને પહોળા કરવાની કામગીરી કરવામાં આવી રહી છે. મહાકાલ મંદિર વિસ્તાર અને અંકપાત ક્ષેત્રને જોડતા માર્ગના પહોળીકરણ વચ્ચે આવતા પ્રાચીન ખડે હનુમાનજી મંદિર (Khade Hanuman Temple) ની મૂર્તિને સુરક્ષિત રીતે અન્યત્ર સ્થાનાંતરિત કરવા માટે તકનીકી સર્વે શરૂ કરવામાં આવ્યો છે.

મૂર્તિને સહેજ પણ નુકસાન પહોંચાડ્યા વગર ખસેડવા માટે દેશની અદ્યતન 3D લેઝર સ્કેનિંગ ટેકનોલોજી (3D Laser Scanning) નો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

3D લેઝર સ્કેનિંગ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કેમ?

પ્રાચીન અને ધાર્મિક મહત્વ ધરાવતી મૂર્તિઓને સ્થાનાંતરિત કરવી એ એક અત્યંત સંવેદનશીલ અને જટિલ પ્રક્રિયા છે:

માળખાકીય તપાસ (Structural Analysis): લેઝર સ્કેનિંગ દ્વારા મૂર્તિની અંદર કે બહાર કોઈ છુપાયેલી તિરાડો (Cracks) છે કે નહીં તે ચોક્કસાઈથી જાણી શકાય છે.

ડિજિટલ ટ્વિન અને થ્રી-ડી મોડેલ: સ્કેનિંગની મદદથી મૂર્તિનું કમ્પ્યુટર પર 3D મોડેલ તૈયાર કરવામાં આવે છે, જેનાથી શિફ્ટિંગ દરમિયાન ક્યાં ક્રેન કે જેકનો સપોર્ટ આપવો તેની સચોટ માહિતી મળે છે.

સુરક્ષિત સ્થાનાંતરણ: મૂર્તિ ખંડિત ન થાય તેની પૂરતી કાળજી રાખીને તેને તેના મૂળ આકાર અને સ્વરૂપમાં નવી જગ્યાએ સ્થાપિત કરવાનો માર્ગ સુગમ બને છે.

સિંહસ્થ 2028 માટે માર્ગ પહોળીકરણનું મહત્વ

સિંહસ્થ મહાકુંભ દરમિયાન કરોડો શ્રદ્ધાળુઓ ઉજ્જૈન પધારશે. આ ટ્રાફિક વ્યવસ્થાને સુચારૂ બનાવવા માટે વહીવટીતંત્ર દ્વારા માર્ગો પહોળા કરવામાં આવી રહ્યા છે:

અંકપાત ક્ષેત્રનો વિકાસ: આ માર્ગ મહાકાલ લોકથી અંકપાત અને ક્ષિપ્રા નદીના ઘાટ તરફ જતો મુખ્ય રસ્તો હોવાથી તેને પહોળો કરવો અનિવાર્ય બન્યો છે.

સ્થાનિકો અને પૂજારીઓની સંમતિ: ધાર્મિક લાગણીઓ ન દુભાય તે રીતે સ્થાનિક સાધુ-સંતો અને મંદિરના પૂજારીઓ સાથે વિચાર-વિમર્શ કરીને જ આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.

આગામી તબક્કો અને વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ

સ્કેનિંગ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ તેના ડેટાનું એન્જિનિયરો અને તજજ્ઞો દ્વારા વિશ્લેષણ કરવામાં આવશે. આ રિપોર્ટના આધારે જ મૂર્તિને પાયામાંથી કઈ રીતે અલગ કરવી અને કઈ ક્રેન સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવો તેની અંતિમ રૂપરેખા નક્કી કરવામાં આવશે. પ્રશાસનનો દાવો છે કે મૂર્તિની પવિત્રતા અને સુરક્ષા જાળવીને જ આ સમગ્ર સ્થાનાંતરણ હાથ ધરવામાં આવશે.