ચોમાસુ સત્ર અત્યાર સુધી સમાપ્ત કેમ ન થયું? કોંગ્રેસે કહ્યું- દાળમાં કંઈક કાળું છે

સંસદનું ચોમાસુ સત્ર પૂર્ણ થયાને નોંધપાત્ર સમય વીતી ગયા પછી પણ તેનું સત્તાવાર સત્રાવસાન (Prorogation) ન થતાં દેશના રાજકારણમાં નવો ગરમાવો આવ્યો છે. કોંગ્રેસ પાર્ટીએ આ મુદ્દાને ગંભીરતાથી ઉઠાવતા આક્ષેપ કર્યો છે કે સામાન્ય પ્રક્રિયાથી હટીને લેવામાં આવેલો આ નિર્ણય સ્વાભાવિક નથી અને તેની પાછળ કેન્દ્ર સરકારની કોઈ ગુપ્ત યોજના હોઈ શકે છે અમને દાળમાં કંઈક કાળું દેખાઈ રહ્યું છે.

સંસદીય પ્રક્રિયામાં આ બે શબ્દો વચ્ચે મોટો બંધારણીય તફાવત રહેલો છે:

– અનિશ્ચિતકાળ માટે સ્થગન (Adjourned Sine Die): લોકસભાના સ્પીકર અથવા રાજ્યસભાના સભાપતિ સત્રના અંતે ગૃહની કાર્યવાહી અનિશ્ચિતકાળ માટે સ્થગિત કરે છે, પરંતુ સત્ર ટેકનિકલી ચાલુ જ રહે છે.

– સત્રાવસાન (Prorogation): કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળની સલાહ પર રાષ્ટ્રપતિ સત્તાવાર અધીસૂચના બહાર પાડીને સત્રનો અંત લાવે છે. સત્રાવસાન થયા પછી જ બે સત્રો વચ્ચેનો વિરામ ગણાય છે.

કોંગ્રેસે શા માટે ઉઠાવ્યા શંકાસ્પદ સવાલો?

કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા અને મહાસચિવ જયરામ રમેશે આ મુદ્દે સરકાર પર આકરા પ્રહારો કર્યા છે:

વટહુકમ (Ordinance) લાવવાની મર્યાદા: બંધારણ મુજબ જો સંસદનું સત્ર ચાલુ હોય (સત્રાવસાન ન થયું હોય) તો સરકાર કોઈ નવો વટહુકમ લાવી શકતી નથી.

ઈમરજન્સી બેઠકની શક્યતા: જો સત્રાવસાન ન થયું હોય, તો સરકાર કોઈપણ સમયે માત્ર ૨૪ થી ૪૮ કલાકની નોટિસ આપીને ફરીથી સાંસદોને બોલાવી શકે છે અને કોઈ મહત્વપૂર્ણ બિલ પસાર કરાવી શકે છે.

વિપક્ષનો આક્ષેપ: વિપક્ષનું માનવું છે કે સરકાર શિયાળુ સત્ર પહેલા જ કોઈ વિવાદિત કાયદો કે નિર્ણય અચાનક ગૃહમાં લાવવા માંગે છે, જેના કારણે સત્રાવસાન અટકાવી રાખવામાં આવ્યું છે.

રાજકીય અને બંધારણીય અસરો

સામાન્ય રીતે સંસદનું સત્ર અનિશ્ચિતકાળ માટે સ્થગિત થયાના થોડા જ દિવસોમાં રાષ્ટ્રપતિ ભવન દ્વારા સત્રાવસાનની સૂચના જારી કરી દેવામાં આવતી હોય છે. પરંતુ આ વખતે વિલંબ થતાં સત્તાપક્ષ અને વિપક્ષ વચ્ચે સંસદીય મર્યાદાઓ અને બંધારણીય પરંપરાઓને લઈને નવો વિવાદ ઊભો થયો છે.