જે દવા 2.5 લાખની આવતી એ હવે માત્ર 24000 રૂપિયામાં મળશે, આટલી દવા એકદમ સસ્તી થઈ

કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીઓ સામે લડી રહેલા દર્દીઓ અને તેમના પરિવારો માટે એક રાહતના સમાચાર છે. કેન્દ્ર સરકારે કેન્સરની ૧૩૭ દવાઓના ભાવ મર્યાદિત (કેપ) કરીને તેના પરના નફાના માર્જિનને તાર્કિક બનાવવાનો નિર્ણય લીધો છે. આનાથી એવા દર્દીઓને સીધો લાભ થશે જેમણે લાંબા સમય સુધી મોંઘી દવાઓ લેવી પડે છે. આને ‘એનાસ્ટ્રોઝોલ’ (Anastrozole) નામની દવાનું ઉદાહરણ આપીને સમજી શકાય છે, જેનો ઉપયોગ સ્તન કેન્સરની સારવારમાં થાય છે; ૧૦ ગોળીઓનું પેકેટ, જેની કિંમત અગાઉ ૬૯૩ રૂપિયા હતી, તે હવે ૬૯ રૂપિયામાં મળશે. દર્દીઓએ ૧૦ વર્ષ સુધી દરરોજ એક ગોળી લેવાની હોવાથી, આ સમયગાળા દરમિયાન થતો કુલ ખર્ચ – જે અગાઉ લગભગ ૨,૪૯,૪૮૦ રૂપિયા હતો – તે ઘટીને માત્ર ૨૪,૮૪૦ રૂપિયા થઈ જશે, જેનાથી લગભગ ૯૦ ટકાની બચત થશે.

સરકારના આ નિર્ણયને ડોક્ટરો, કેન્સરના દર્દીઓ અને ‘ઇન્ડિયન કેન્સર સોસાયટી’ દ્વારા આવકારવામાં આવ્યો છે. જોકે, આર્થિક રાહતનું ચોક્કસ પ્રમાણ – માસિક ધોરણે અને સમગ્ર સારવાર દરમિયાન – આગામી દિવસોમાં વધુ સ્પષ્ટ થશે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે દવાઓના ભાવ મર્યાદિત કરવા એ એક જરૂરી પગલું છે, પરંતુ તેનો સંપૂર્ણ લાભ દર્દીઓ સુધી પહોંચે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે હોસ્પિટલો, ફાર્મસીઓ અને વિતરકોની ભૂમિકા પર પણ દેખરેખ રાખવી જરૂરી બનશે.

કેન્સરની ૧૩૭ દવાઓના ભાવ મર્યાદિત; ખર્ચમાં ૯૦% સુધીનો ઘટાડો થશે
સ્તન કેન્સરની દવા, જેની કિંમત અગાઉ ૬૯૩ રૂપિયા હતી, તે હવે ૬૯ રૂપિયામાં મળશે
કેન્સરના દર્દીઓ અને તેમના પરિવારોને મોટી આર્થિક રાહત મળવાની અપેક્ષા

જાણો આ દવાઓ કેટલી સસ્તી થઈ ગઈ છે:

બેવાસીઝુમેબ (Bevacizumab): કોલોન કેન્સર (આંતરડાના કેન્સર)ની સારવારમાં વપરાતી આ દવાની કિંમત હવે ૫,૯૩૦ રૂપિયા નક્કી કરવામાં આવી છે, જે અગાઉ ૨૧,૭૬૭ રૂપિયા હતી.
ટ્રાસ્ટુઝુમેબ (Trastuzumab): સ્તન કેન્સરની સારવારમાં વપરાતી આ દવા, જેની કિંમત અગાઉ ૫૪,૦૦૦ રૂપિયા હતી, તે હવે ૧,૯૬૬ રૂપિયામાં ઉપલબ્ધ થશે. એબિરાટેરોન એસીટેટ (Abiraterone acetate): પ્રોસ્ટેટ કેન્સરની સારવારમાં વપરાતી દવા. તેની કિંમત ₹29,328 થી ઘટાડીને ₹4,428 કરવામાં આવી છે.
નોંધ: આ દવાઓ વિવિધ કંપનીઓ દ્વારા બનાવવામાં આવે છે. દરેકની મહત્તમ છૂટક કિંમત (MRP) અલગ-અલગ હોય છે, પરંતુ હવે તેમના માટે એક સમાન (પ્રમાણિત) કિંમત નક્કી કરવામાં આવી છે.

₹2,200 ની કિંમતની દવા ₹27,000 માં કેવી રીતે વેચાતી હતી?

કેન્સર નિષ્ણાત ડૉ. અંશુમાન કુમારે જણાવ્યું હતું કે કેન્સરની દવાઓના ભાવમાં જોવા મળતો મોટો તફાવત લાંબા સમયથી ચિંતાનો વિષય રહ્યો છે. કોર્ટના હસ્તક્ષેપ બાદ એ પ્રશ્ન ઉભો થયો કે, ₹2,200 ની કિંમતની દવા ₹27,000 માં કેમ વેચવામાં આવતી હતી? તેમણે સમજાવ્યું કે દવાની મૂળ કિંમત અને તે દર્દી સુધી પહોંચે તે વચ્ચે ઘણા તબક્કા હોય છે. જથ્થાબંધ સ્તરે, દવા લગભગ 8% ના માર્જિન સાથે આગળ વધે છે; પરંતુ છૂટક સ્તરે—ખાસ કરીને કોર્પોરેટ હોસ્પિટલોની ફાર્મસીઓમાં—તેની કિંમતમાં ધરખમ વધારો થઈ જાય છે.

‘માર્જિનના ખેલ’ને કારણે દર્દીઓ પર બોજ

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ દવાઓ પર મળતા ઊંચા માર્જિનનો મુખ્ય લાભ કોર્પોરેટ હોસ્પિટલોની ફાર્મસીઓ અને તેના વેચાણ સાથે સંકળાયેલા અન્ય પક્ષોને મળતો હતો. એવો આક્ષેપ છે કે, કેટલાક કિસ્સાઓમાં એવી બ્રાન્ડ્સને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવતું હતું જે વધુ માર્જિન આપતી હોય. ડોક્ટરો કોઈ ચોક્કસ કંપનીની દવા લખી આપતા, જે હોસ્પિટલની ફાર્મસી દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી.

ઘણી પરિસ્થિતિઓમાં, દર્દીઓ હોસ્પિટલની પોતાની ફાર્મસીમાંથી જ દવા ખરીદવા માટે મજબૂર થતા હતા. કિંમતો મર્યાદિત (કેપ) કરવાના નિર્ણયથી આ પ્રથા પર લગામ લાગશે તેવી અપેક્ષા છે. કેન્સર નિષ્ણાત ડૉ. અંશુમાન કુમારે કહ્યું કે આ પરિણામ લાંબા સંઘર્ષ બાદ મળ્યું છે અને તેનાથી કેન્સરના દર્દીઓને ચોક્કસપણે ફાયદો થશે. જોકે, તેમણે ઉમેર્યું કે અન્ય ઘણા સ્તરો પર હજુ પણ કામ કરવાની જરૂર છે.