જો તમારા વાળ પણ ઝડપથી ખરી રહ્યા હોય તો સાવધાન, શરીરમાં હોઈ શકે છે આટલા રોગો

આજકાલ વાળ ખરવાની સમસ્યા સામાન્ય બની ગઈ છે. ઋતુમાં ફેરફાર, માનસિક તણાવ, ખાણીપીણીની આદતો, પૂરતી ઊંઘનો અભાવ અને વાળની ​​યોગ્ય સંભાળ ન રાખવી જેવા વિવિધ કારણોસર વાળ ખરી શકે છે. જો કે, જો તમને અચાનક વાળ ખૂબ વધારે પ્રમાણમાં ખરતા જણાય—જેમ કે વાળના ગુચ્છા નીકળવા અથવા માથાની ચામડી પર ટાલના ડાઘ (bald patches) દેખાવા—તો તે કોઈ આંતરિક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાનો સંકેત હોઈ શકે છે.

ક્યારેક બીમારી, શસ્ત્રક્રિયા (surgery) અથવા ઝડપથી વજન ઘટવાને કારણે કામચલાઉ ધોરણે વાળ ખરવાનું પ્રમાણ વધી શકે છે. તેથી, સતત અથવા અચાનક ખૂબ વધારે વાળ ખરવાની સમસ્યાને માત્ર શેમ્પૂ કે હેર ઓઈલની ખામી ગણીને અવગણવી જોઈએ નહીં. જો લાંબા સમયથી તમારા વાળ ઝડપથી ખરી રહ્યા હોય, તો તેનું મૂળ કારણ જાણવું ખૂબ જરૂરી છે.

ઝડપથી વાળ ખરવાના મુખ્ય કારણો

1. થાઈરોઈડની સમસ્યાઓ

થાઈરોઈડ હોર્મોન્સમાં અસંતુલન શરીરના ચયાપચય (metabolism) અને વાળના વિકાસ બંને પર અસર કરી શકે છે. આનાથી વાળ નબળા અને પાતળા થઈ શકે છે તથા વધુ પ્રમાણમાં ખરી શકે છે. જો વાળ ખરવાની સાથે થાક લાગવો, વજનમાં વધઘટ થવી અથવા સામાન્ય નબળાઈ જેવા લક્ષણો પણ જોવા મળે, તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી હિતાવહ છે.

2. પોષક તત્વોની ઉણપ

આયર્ન, ઝિંક, પ્રોટીન અને અન્ય આવશ્યક પોષક તત્વોની ઉણપ વાળના સ્વાસ્થ્ય પર નકારાત્મક અસર કરી શકે છે. લાંબા સમય સુધી અપૂરતો ખોરાક લેવો અથવા અસંતુલિત આહાર લેવાથી પણ વાળ ખરવાની સમસ્યા વધી શકે છે. વાળના સ્વાસ્થ્યને જાળવી રાખવા માટે તમારા આહારમાં પૌષ્ટિક વસ્તુઓનો સમાવેશ કરો, જેમ કે કઠોળ, ઈંડા, ડેરી ઉત્પાદનો (દૂધ અને દહીં), લીલા શાકભાજી, ફળો, સૂકો મેવો (nuts) અને આખા અનાજ.

3. વધુ પડતો માનસિક તણાવ

લાંબા સમય સુધી રહેતો માનસિક તણાવ, ચિંતા અથવા કોઈ ગંભીર બીમારી પછી શરીર પર આવતો શારીરિક તાણ વાળ ખરવાનું કારણ બની શકે છે. આવી સ્થિતિમાં, અચાનક અને મોટા પ્રમાણમાં વાળ ખરી શકે છે. ઘણીવાર, જ્યારે તણાવ ઓછો થાય છે અને શરીર ફરીથી સામાન્ય સ્થિતિમાં આવે છે, ત્યારે વાળનો વિકાસ ધીમે ધીમે સુધરી શકે છે.

4. એલોપેસિયા એરિયાટા (Alopecia Areata)

જો માથાની ચામડી પર અચાનક ગોળાકાર કે લંબગોળ આકારના ટાલના ડાઘ (bald patches) દેખાય, તો તે ‘એલોપેસિયા એરિયાટા’ નામની સ્થિતિ હોઈ શકે છે. આ સ્થિતિમાં, શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ (immune system) વાળના મૂળ (hair follicles) પર અસર કરે છે. જો આવું થાય, તો ત્વચારોગ નિષ્ણાત (dermatologist) પાસે તપાસ કરાવવી અત્યંત આવશ્યક છે. 5. હોર્મોનલ ફેરફારો

ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન, બાળકના જન્મ પછી, મેનોપોઝ (રજોનિવૃત્તિ) દરમિયાન અથવા અન્ય હોર્મોનલ ફેરફારોને કારણે વાળ ખરવાનું પ્રમાણ વધી શકે છે. સ્ત્રીઓમાં હોર્મોન્સને લગતી કેટલીક સ્થિતિઓને કારણે વાળ પાતળા થઈ શકે છે અથવા વાળ ખરવાનું પ્રમાણ વધી શકે છે.

6. આનુવંશિક પરિબળો

ઘણા લોકોમાં, વાળ ખરવાની સમસ્યા આનુવંશિક હોય છે. પુરુષોમાં, આ સમસ્યા કપાળ પરથી વાળ પાછા હટવા (receding hairline) અથવા માથાના ઉપરના ભાગે (crown area) વાળ પાતળા થવા સ્વરૂપે જોવા મળી શકે છે. સ્ત્રીઓમાં, આ સમસ્યા માથાની વચ્ચેની માંગ (scalp parting) પાસે વાળ પાતળા થવા સ્વરૂપે જોવા મળી શકે છે.

તમારે ડૉક્ટરને ક્યારે મળવું જોઈએ?

જો તમને અચાનક અને ખૂબ વધારે પ્રમાણમાં વાળ ખરવાની સમસ્યા જણાય—જેમ કે વાળના ગુચ્છા નીકળવા—અથવા જો તમને માથાની ચામડી પર ગોળાકાર ટાલના ડાઘ દેખાય, અથવા ભમર કે પાંપણોના વાળ ખરવા લાગે, તો ડૉક્ટર અથવા ત્વચારોગ નિષ્ણાત (dermatologist)ની સલાહ લેવી હિતાવહ છે.

જો વાળ ખરવાની સાથે માથાની ચામડી પર ખંજવાળ, લાલાશ, બળતરા કે ચામડીના પોપડા ઉખડવા જેવી સમસ્યાઓ પણ હોય, તો તબીબી તપાસ કરાવવી જરૂરી છે. વાળ ખરવાનું મૂળ કારણ જાણ્યા વિના, તેના માટે જાતે જ દવાઓ કે સપ્લીમેન્ટ્સ લેવાનું શરૂ કરવું યોગ્ય નથી.