સતત 14 મહિનાથી સોના અને ચાંદીના ભાવમાં મોટો ઘટાડો: એકતમ તળિયે પહોંચ્યા
સોના અને ચાંદીના ભાવમાં છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી જોવા મળી રહેલો તેજીનો પ્રવાહ હવે અટકી ગયો છે. તાજેતરમાં આ બંને કિંમતી ધાતુઓના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. શુક્રવારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાનો ભાવ ઘટીને ૩,૫૦૦ ડોલર (આશરે ૩.૧૪ લાખ રૂપિયા) પ્રતિ ઔંસ થઈ ગયો, જ્યારે ચાંદીનો ભાવ ઘટીને ૪૨ ડોલર (આશરે ૩,૭૬૬ રૂપિયા) પ્રતિ ઔંસ પર આવી ગયો. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ પછી આ બંને ધાતુઓ માટે આ સૌથી નીચો સ્તર છે.
આ સપ્તાહ દરમિયાન સોનાના ભાવમાં લગભગ ૯% અને ચાંદીના ભાવમાં ૧૩%થી વધુનો ઘટાડો નોંધાયો છે. ભાવમાં થયેલો આ ઘટાડો લગ્નપ્રસંગો કે અન્ય પ્રસંગો માટે સોનું કે ચાંદી ખરીદવાનું આયોજન કરી રહેલા લોકો માટે રાહતરૂપ બની શકે છે.
અમેરિકી ડોલર મજબૂત થવાથી સોના પર દબાણ
અહેવાલો અનુસાર, સોના અને ચાંદીના ભાવ પરનું દબાણ મુખ્યત્વે અમેરિકી ડોલરના મજબૂત થવા અને વ્યાજ દરોમાં વધારાની અપેક્ષાને કારણે છે. યુએસ ફેડરલ રિઝર્વના કેટલાક અધિકારીઓ ફુગાવાને ૨%ના લક્ષ્યાંક સુધી લાવવા માટે કડક નાણાકીય નીતિ (tight monetary policy) અપનાવવાની તરફેણ કરી રહ્યા છે. ફેડ ગવર્નર ક્રિસ્ટોફર વોલરે સંકેત આપ્યો છે કે ડિસેમ્બરમાં વ્યાજ દરોમાં ૦.૫૦% સુધીનો વધારો કરવામાં આવી શકે છે.
સામાન્ય રીતે, જ્યારે વ્યાજ દરો વધે છે, ત્યારે સોના જેવી સંપત્તિઓ — જેના પર નિયમિત વ્યાજ મળતું નથી — તે અન્ય રોકાણ વિકલ્પોની સરખામણીમાં ઓછી આકર્ષક બની જાય છે. વધુમાં, અમેરિકી ડોલર મજબૂત થયો છે; ડોલર મજબૂત થવાથી અન્ય ચલણોમાં સોનું ખરીદનારાઓ માટે તેની કિંમત વધી જાય છે, જેના કારણે માંગ અને ભાવ બંને પર ઘટાડાનું દબાણ આવી શકે છે.
ભારતમાં શું સ્થિતિ છે?
આ ઘટાડો માત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય બજારો પૂરતો સીમિત નથી; તેની અસર ભારતમાં પણ જોવા મળી રહી છે. ૧૯ નવેમ્બરે સોનાના ભાવમાં લગભગ ૧%નો ઘટાડો થયો અને તે ૧,૨૯,૫૯૯ રૂપિયા પ્રતિ ૧૦ ગ્રામના ભાવે ખુલ્યો. તે જ સમયે, ચાંદીના ભાવમાં લગભગ ૧.૪%નો ઘટાડો થયો અને તે ૧,૬૧,૫૨૨ રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામના સ્તરે પહોંચી ગયો. જાન્યુઆરી ૨૦૨૬માં નોંધાયેલા તેમના સર્વોચ્ચ સ્તરની સરખામણીમાં, સોનું અત્યારે લગભગ ૨૬.૫૦% સસ્તું છે અને ચાંદીના ભાવમાં આશરે ૫૮%નો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
શેરબજારમાં આવેલા ઘટાડાની અસર
સોના અને ચાંદી પર દબાણ આવવાનું એક મુખ્ય કારણ આ અઠવાડિયે શેરબજારમાં જોવા મળેલી વેચવાલી છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)ને લઈને ઊભી થયેલી ચિંતાઓને કારણે વૈશ્વિક શેરબજારો નબળા પડ્યા હતા. અહેવાલો અનુસાર, કેટલાક રોકાણકારોએ શેરબજારમાં થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે સોના અને ચાંદીમાં રહેલા તેમના રોકાણો વેચી દીધા, જેના કારણે આ કિંમતી ધાતુઓ પર વેચાણનું દબાણ વધુ તીવ્ર બન્યું.
સોના અને ચાંદીના ભાવમાં ફરી ક્યારે સુધારો આવશે?
એવરબેંક (EverBank) ખાતે ‘વર્લ્ડ માર્કેટ્સ’ના વડા ક્રિસ ગેફનીના જણાવ્યા અનુસાર, સોના અને ચાંદીના ભાવમાં સુધારો લાવવા માટે છૂટક રોકાણકારો અને સેન્ટ્રલ બેંકો બંને તરફથી ખરીદીમાં વધારો થવો જરૂરી છે. જોકે, તકનીકી અનિશ્ચિતતાઓ અને AI અંગેની વધતી જતી ચિંતાઓ રોકાણકારોને સોના જેવા ભૌતિક (tangible) રોકાણના વિકલ્પો તરફ પણ વાળી શકે છે. આ સંદર્ભમાં, સોના અને ચાંદીના ભાવની ભવિષ્યની ગતિવિધિ પર યુએસ વ્યાજ દરો, ડોલરનું પ્રદર્શન અને બજારમાં થતી એકંદરે ખરીદી જેવી બાબતોની અસર પડી શકે છે.















